Jaarverslagen RGOc

Alle PDF-bestanden (aangegeven met ) openen in een nieuw venster of tab.

Jaarverslag 2000/2001 (web-versie)

Korte terugblik

Vanwege de hoge prioriteit en de hoge maatschappelijke kosten van psychische aandoeningen, pleit de overheid voor versterking van onderzoek naar omschreven psychiatrische stoornissen. Dit blijkt uit het standpunt van de minister van VWS van juni 2000, dat mede voortkwam uit het advies Onderzoek geestelijke gezondheidszorg en geestelijke volksgezondheid van de Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO) van april 1999. De RGO was onder meer van mening dat de relatie tussen onderzoek en praktijk, de zogenaamde 'werkplaatsfunctie', vrijwel geheel in de geestelijke gezondheidszorg ontbreekt. Met name zou de RGO daarbij voorrang willen geven aan longitudinaal onderzoek alsmede aan Medical Technology Assessment en zorgonderzoek naar chronisch verlopende stemmings- en angststoornissen, psychosen en gedrags- / persoonlijkheidsstoornissen met habitueel agressief gedrag.

De oprichting van het Rob Giel Onderzoekcentrum sluit aan op deze landelijke prioriteiten.

Na een aantal maanden van voorbereiding was het op 28 november 2000 zover. De samenwerkingsovereenkomst tussen de Stichtingen GGz Groningen, GGZ Friesland en GGZ Drenthe, en de Rijksuniversiteit Groningen werd - voorzien van een feestelijk tintje - officieel ondertekend en daarmee was het Rob Giel Onderzoekcentrum vanaf 1 december 2000 een feit.

Onderzoek

Doelstelling van het RGOc is de bevordering van onderzoek naar kwaliteit en effectiviteit van psychiatrische behandeling in de noordelijke geestelijke gezondheidszorg. Het vormt tevens een brug tussen hulpverleners in de praktijk en wetenschappelijke onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen die werken aan gemeenschappelijke vraagstellingen.

Het wetenschappelijk onderzoek binnen het RGOc voldoet ten minste aan de volgende criteria:

  • inhoudelijk passend bij de doelstelling van het onderzoekcentrum; dus onderzoek gericht op evaluatie van psychiatrische behandeling, begeleiding, en/of zorg, gevat onder de noemer van interventies van met name psychosociale aard en onderzoek dat daartoe indirect bijdraagt (bijvoorbeeld clinimetrisch of psychometrisch onderzoek naar evaluatie-instrumenten)
  • opgezet volgens de gebruikelijke methodologische criteria voor opzet van empirisch en bij voorkeur gecontroleerd onderzoek;
  • van belang voor de geestelijke gezondheidszorg in het algemeen;
  • leidend tot publicatie in (inter)nationale tijdschriften, kortom bijdragend aan 'evidence based mental health care'.

Aan de hand hiervan is bekeken welke lopende onderzoekingen, zowel binnen de disciplinegroep Psychiatrie als binnen de noordelijke GGZ-instellingen, in het kader van het Rob Giel Onderzoekcentrum passen. Daarnaast zijn tal van nieuwe onderzoeken geïnitieerd en plannen tot onderzoek voorbereid.

Ten minste eenmaal per jaar wordt een bundel uitgebracht met een overzicht van de onderzoekingen en onderzoeksplannen met een korte beschrijving van doelstelling, opzet, looptijd, financiers en verantwoordelijke onderzoekers. Bovendien staat dit overzicht op de website. Om deze redenen zal in dit jaarverslag niet verder op de details van de onderzoeken en onderzoeksplannen worden ingegaan.

Veel tijd is in de verslagperiode geïnvesteerd in de uitbreiding van het casusregister Drenthe naar een casusregister voor de drie noordelijke provincies, dit om een goede monitoring van het gebruik van GGZ-voorzieningen te garanderen, en verder om klinisch-epidemiologisch onderzoek te bevorderen. Een ander belangrijk aandachtspunt was (en is) het opzetten van onderzoek in de forensische psychiatrie.

Vermeldenswaardig is verder de voorbereiding voor deelname van het RGOc aan een tweetal voorgenomen Europese onderzoeken op het terrein van de zorg aan en rehabilitatie van chronisch psychiatrische patiënten.

Interview met Rob Giel

Naar aanleiding van het eerste symposium op 4 december 2001, waar een overzicht van verschillende onderzoekingen en onderzoeksplannen werd gepresenteerd, legden we Rob Giel een paar vragen voor.

Hoe keek u destijds aan tegen de oprichting van een onderzoekcentrum dat uw naam draagt?
"Ik vond dat indertijd een onverwachte eer. Durk Wiersma en ik hebben weliswaar jarenlang samen geijverd voor een dergelijke opzet als het RGOc, maar de verwerkelijking van dat streven is uiteindelijk aan hem te danken. Verder vond ik het een aantrekkelijke voortzetting van onze traditionele strijd met Cees Trimbos, die zo gemakkelijk de echte psychiatrische epidemiologie die wij bedreven kon negeren. Maar dat is natuurlijk een meer academische kwestie, die evenals ik feitelijk tot het grijze verleden behoort."

U heeft het symposium bijgewoond. Wat vond u daarvan?
"Het symposium vond ik informatief en ten dele een openbaring. Ik was beduusd door de grote opkomst van kennelijk geïnteresseerde - veelal jonge - mensen uit de GGZ, nauwelijks één jaar na de geboorte van het onderzoekcentrum. In het verleden hebben we met Sineke ten Horn, Durk Wiersma, Peter de Jong en Frank Brook steeds geijverd voor de wetenschappelijke participatie van de gehele noordelijke GGZ. En zie hier een volle zaal! Men blijkt werkelijk bereid om voor wetenschappelijk onderzoek de grenzen tussen instellingen te slechten. Dit geldt zowel voor het niveau van het management als voor dat van de hulpverleners.
Natuurlijk heeft de brede betrokkenheid het gevaar van een weinig productieve verdunning van jullie eigen wetenschappelijke inspanning. Daarom hoop ik een volgende keer op de presentatie van een paar tevreden GGZ-werkers die een klein project tegen hun verwachting toch voltooiden; naast de presentatie van een methodologisch degelijk longitudinaal project dat de grenzen van één instelling overschrijdt."

En de onderwerpen?
"Het valt me op dat deze dezelfde ernstige psychische problematiek lijken te omvatten zoals die 25 jaar terug ook al speelde. Dat stemt op het eerste gezicht niet optimistisch. Toch zijn er grote en hoopvolle verschillen tussen toen en nu. Thans beschikt de psychiatrie over betere onderzoeksinstrumenten en classificatiesystemen en over veel meer deskundigheid bij het opzetten van onderzoek, die tezamen de bewijskracht van de bevindingen aanzienlijk zullen vergroten. Met als resultaat: meer doelgerichte behandelingen."

Wat ziet u als missie voor de toekomst?
"Een eerste missie geldt het noordelijk casusregister. Om dit zodanig bij de tijd te krijgen dat op ieder moment een routine uitdraai mogelijk is van de productie aan contacten / patiënten per regio en per instelling, voor welke dan de personeelsbezetting en het type inzet bekend moet zijn. Als het register als spiegel voor de instellingen dienst kan doen, vervult het zijn eigenlijke functie. Een tweede missie is en blijft het gedetailleerde en gestandaardiseerde longitudinale voorspellende onderzoek van de lotgevallen van de ernstig geesteszieke mensen, met de toepassing van (onderdelen van) de SCAN en de in Groningen ontwikkelde 'social disability' schalen. En misschien, gezien de huidige belangstelling, een intensieve studie van de chronisch psychotische mens binnen en buiten de inrichting, maar dat zou misschien meer systematische casuïstiek worden."

Structuur

Het RGOc als samenwerkingsverband van de Rijksuniversiteit Groningen met de regionale GGZ is organisatorisch geworteld binnen de disciplinegroep Psychiatrie van de faculteit der medische wetenschappen. Het centrum bestaat, naast een kernformatie van een programmaleider, een junior- en een senioronderzoeker, uit wetenschappelijke en ondersteunende medewerkers van RuG/AZG en uit medewerkers van de stichtingen GGZ Drenthe, Friesland en Groningen die participeren in bij het centrum passend onderzoek. Tezamen vormen zij het wetenschappelijk platform van het RGOc, waarin hulpverleners in de praktijk van de noordelijke GGZ en wetenschappelijke onderzoekers samenwerken aan gemeenschappelijke onderzoeksvraagstellingen.

De programmaleider van het RGOc is belast met de algehele coördinatie, afstemming en leiding van het onderzoekcentrum. Hij treedt tevens op als adviseur van de stuurgroep, die beslist over de financiële en organisatorische randvoorwaarden voor het onderzoekcentrum. De stuurgroep bestaat uit drie leden van de Raden van Bestuur van de drie noordelijke stichtingen GGZ en de hoogleraar algemene psychiatrie/disciplinegroepvoorzitter. Wegens het aanvaarden van een functie elders door de eerste voorzitter van de stuurgroep, de heer drs. C.J. Witte, lid Raad van Bestuur GGZ Friesland, werd het voorzitterschap van de stuurgroep van 1 maart 2001 tot 1 september 2001 waargenomen door de heer drs. M. van Muijen, voorzitter Raad van Bestuur GGZ Friesland.

Medio 2001 omvatte het wetenschappelijk platform van het RGOc ruim 50 personen, onder wie negen senior-onderzoekers, een tiental behandelaar-onderzoekers en veertien promovendi, met een zeer gevarieerde disciplinaire achtergrond.

Een namenlijst verschijnt ten minste eenmaal per jaar als bijlage bij het overzicht van (geplande) onderzoeken. Alle bij RGOc-onderzoek betrokken medewerkers worden in de loop van 2002 op de website vermeld.

De beleidsstaf bepaalt welke onderzoeken passen binnen het RGOc en draagt mede zorg voor afstemming, nieuwe initiatieven en informatie-uitwisseling.

De redactieraad beslist of een aangeboden publicatie thuishoort in de RGOc-reeks betreffende eigen onderzoek, en toetst de inhoud ervan aan de kwaliteitscriteria.

Samenstelling van de diverse gremia:

Kernformatie van het RGOc:
Dr. D. Wiersma, programmaleider (0.4 fte)
Dr. R.H.S. van den Brink, senior-onderzoeker (0.8 fte)
Mw. drs. K.J.K. Wolters, junior-onderzoeker (0.8 fte)
Drs. E. Veermans, databasemanager (0.5 fte)
Mw. A.A. Bartels-Velthuis, secretariaat/pr (0.6 fte)
Kernformatie van het Noordelijk Psychiatrisch Casusregister:
Dr. S. Sytema, projectleider (0.6 fte)
Mw. dr. J.T. van Busschbach, onderzoeker (0.5 fte)
Drs. L. Kooi, onderzoeker/informatietechnicus (0.8 fte)
Drs. H.C. Voorhoeve, datamanager (0.8 fte)
Dr. Y.J. Pijl, onderzoeker (0.2 fte)
Stuurgroep:
Drs. R.M.W. Smeets (voorzitter), Raad van Bestuur GGZ Friesland
Dhr. H. Feijen, Raad van Bestuur GGZ Drenthe
Dr. G.E. Schaap, Raad van Bestuur GGz Groningen
Prof. dr. R.J. van den Bosch, voorzitter Disciplinegroep Psychiatrie RuG
Beleidsstaf:
Dr. D. Wiersma, programmaleider RGOc
Dr. R.H.S. van den Brink, senior-onderzoeker RGOc
Dr. M.T. Appelo, hoofdonderzoeker GGz Groningen
Drs. J.W.B.M. van Berkestijn, voorzitter onderzoekscommissie GGZ Friesland
Dr. F.W. Wilmink, voorzitter onderzoekscommissie GGZ Drenthe
Dr. H. Kluiter, senior-onderzoeker RuG
Dr. S. Sytema, projectleider noordelijk psychiatrisch casusregister
Redactieraad:
Dr. A. de Jong, voorzitter
Mw. A.A. Bartels-Velthuis, secretaris
Dr. R.H.S. van den Brink
Dr. S. Sytema

Financiën

Met het oog op de oprichtingsdatum van het RGOc - 1 december 2000 - is besloten het boekjaar gelijk te trekken met het kalenderjaar en de maand december 2000 mee te nemen in het boekjaar 2001.

Gegeven een budget van € 204.267 (fl 450.000) en uitgaven van € 171.247, liet de exploitatierekening van 2000/2001 een overschot zien van € 33.000. Dit was te danken aan de late aanstellingen van de senior- en de junior-onderzoeker en hun aanstellingsomvang. Dit overschot zal in het jaar 2002 ten goede komen aan enkele onderzoeksprojecten.

Los van het genoemde RGOc budget heeft elk onderzoek een eigen financiering nodig die vaak bestaat uit een mix van 1ste (RuG/AZG), 2de (ZONMW), 3de (overheid, particuliere fondsen) en 4de (industrie) geldstroom. De verantwoordelijkheid hiervoor berust bij de betrokken projectleider, i.c. leerstoelhouder of afdelingshoofd.

Communicatie

Het communicatiebeleid heeft bij de start van het onderzoekcentrum veel aandacht gekregen. Immers, een goede communicatie - zowel intern als extern - is onontbeerlijk in een organisatie die in zo'n groot gebied opereert en waarbinnen een verscheidenheid aan disciplines werkzaam is.

huisstijl

Het RGOc heeft een eigen huisstijl laten ontwikkelen voor de externe communicatie-uitingen. De gedachte achter het ontwerp was dat het centrum onderzoek zou verrichten in een wetenschappelijk kader vanuit de betrokkenheid bij psychiatrische patiënten. De basiskleuren van de huisstijl, rood en geel, symboliseren warmte.

overlegstructuren

  • De stuurgroep en de programmaleider komen driemaal per jaar bijeen
  • De beleidsstaf vergadert driemaal per jaar
  • De programmaleider of de senior-onderzoeker nemen deel aan de onderzoekscommissies van GGZ Drenthe, GGZ Friesland en GGz Groningen
  • Wekelijks is er werkoverleg van de 'kernformatie'
  • Aan de researchbesprekingen van de disciplinegroep psychiatrie wordt deelgenomen

website

Vanaf medio 2001 heeft het centrum een eigen website in de huisstijl: www.rgoc.ggz.edu. Een doelmatige uitbouw van deze site is voortdurend punt van aandacht.

symposium

Jaarlijks wordt een symposium gehouden. Het eerste symposium op 4 december 2001 is succesvol verlopen. Er was een groot aantal bezoekers, die blijkens de evaluatieformulieren de presentaties erg waardeerden. Elf onderzoekers uit Groningen, Friesland en Drenthe hielden een korte inleiding over hun (plannen tot) onderzoek. Op deze manier kreeg de bezoeker een goed beeld van het Rob Giel Onderzoekcentrum.

RGOc-reeks

Begin 2001 vormde het uitbrengen van een rapportage over de tevredenheid van huisartsen over de samenwerking met de MFE Zuidoost-Drenthe de aanleiding om een RGOc-reeks in het leven te roepen. Later in het verslagjaar volgden in deze reeks nog de handleiding voor de Groningse vragenlijst over sociaal gedrag en de eindrapportage inzake het stemmenonderzoek.

Vooruitblik

Het komende jaar staat in het teken van de start van verschillende onderzoekingen en van de daadwerkelijke productie van het noordelijk casusregister. Dit laatste betekent onder andere dat een database wordt opgebouwd met de bestanden van de drie GGZ-instellingen, samen met die van de verslavingszorg en de kinder- en jeugdpsychiatrie. Dit levert een betrouwbaar beeld op van het gebruik van de zorg door de bevolking van de drie noordelijke provincies, hetgeen van groot belang is voor het beleid en het epidemiologisch onderzoek.

In dit kader krijgt ook de ontwikkeling van een casusregister voor de forensisch-psychiatrische voorzieningen de nodige aandacht, hetgeen aansluit bij onderzoek naar risicotaxatie en naar enkele nieuwe typen voorzieningen in de forensische psychiatrie, zoals psychiatrische thuiszorg en 'crisiskaart'.

In Europees verband start een gecontroleerd onderzoek naar de ambulante zorg aan schizofreniepatiënten in Groningen, Leeuwarden en Dokkum en worden voorbereidingen getroffen om een specifieke vorm van arbeidsrehabilitatie ('supported employment') ten behoeve van chronische patiënten te implementeren en te evalueren. In Amerika zijn hiermee goede ervaringen opgedaan, maar uitvoerbaarheid en succes ervan onder Europese wet- en regelgeving zijn onzeker. Een en ander gaat in nauwe samenwerking met het Trimbos-instituut en de Schizofrenie Stichting Nederland, die deze ontwikkeling landelijk ondersteunen.

Een grootscheeps onderzoek naar de duur van medicamenteuze behandeling van mensen met een eerste psychose is op gang gekomen. Dit onderzoek strekt zich uit buiten de drie noordelijke provincies naar Overijssel, Gelderland en Zuid-Holland. De betrokken GGZ-instellingen zijn bereid gebleken hierin te investeren door psychiaters en verpleegkundigen te laten trainen in het gebruik van onderzoeksinstrumenten. Van groot belang is verder de medewerking van patiënten aan dit onderzoek dat zeker vier jaar zal duren.

De voornemens tot onderzoek vergen nog de nodige inspanningen, onder andere om tot goede subsidieaanvragen te komen. Er zal de komende tijd een flink beroep worden gedaan op fondsen en GGZ-instellingen om de ambities waar te maken. Het is duidelijk dat de interesse in wetenschappelijk onderzoek onder behandelaars toeneemt. Dat is een verheugende ontwikkeling die beslist stimulering behoeft.

Nieuwsbrief RGOc

Het RGOc geeft een di­gi­tale nieuws­brief uit. Klik op de af­beel­ding wan­neer u de­ze nieuws­brief per e-mail wilt ont­van­gen (ca. 8 keer per jaar). Een o­ver­zicht van de meest re­cen­te nieuws­brie­ven vindt u in het archief.

RGOc op YouTube

Het RGOc heeft een ei­gen You­Tube ka­naal met vi­deo-op­names van on­ze sym­po­si­a, de o­ra­tie van Ri­chard Brug­ge­man, en ver­wij­zin­gen naar vi­de­o's van RGOc on­der­zoek. Klik op de af­beel­ding om RGOc-TV te be­zoe­ken!

RGOc in de media

24-5-2019: RTV Noord | Interview met Suzan Vos over psychose
24-5-2019: RTV Noord Radio (v.a. 18:20) | Suzan Vos over psychose